حوزه امام و رهبری خبرسین – حجت الاسلام والمسلمین محمد مهدی ایمانی پور، رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی در یادداشتی به مناسبت پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله العظمی سید مجتبی خامنهای (حفظهالله) در سی و هفتمین سالگرد بزرگداشت امام خمینی (ره) نوشت: رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیت الله سید مجتبی خامنهای (حفظهالله) به مناسبت این سالگرد به نکات مهم و ارزندهای در خصوص نقش اندیشه بنیانگذار انقلاب اسلامی و رهبر شهید و فقید انقلاب در بعثت ملت ایران اشاره کردند. در بخشی از پیام معظم له آمده است: “امروز همهی ملت عزیز مفتخر است که با بعثت تازهی خود در کنار جبههی مقاومت، مایهی مباهات در برابر دیدگان آگاه و ملتهای آزاده جهان شده است و صدق وصیتنامهی امام خمینی (ره) را دوباره جلوهگر نموده است. مکتب خامنهای عزیز، همان مکتب خمینی کبیر (ره) در امتداد اسلام ناب محمدی (ص) است که زیربنای آن قیام لله است و شاگردان این مکتب، صف در صف آمادهی اقامهی حق، ازالهی باطل و مجاهده در این مسیر نورانی هستند. خمینی کبیر و خامنهای شهید آمادگی ملت را کشف و احیا نمودند.”
در تبیین بعثت ملت ایران و نقش اندیشههای امامین انقلاب در تبلور و تحقق این مهم، نکاتی وجود دارد که لازم است مورد توجه قرار گیرد: نخست اینکه بعثت ملت ایران، وامگرفته از مفهوم بعثت در سنتهای الهی است؛ جایی که پیامبران برای بیدار کردن انسانها، اصلاح مسیر زندگی و دعوت به حقیقت برانگیخته میشوند. هنگامی که این مفهوم در سطح اجتماعی و تاریخی به کار میرود، به معنای آن است که یک جامعه به مرحلهای قابل قبول از بلوغ، بصیرت، خودآگاهی و مسئولیتپذیری دست یافته است. نخستین معنای بعثت یک ملت، بیداری جمعی و کشف دوباره هویت تاریخی و فرهنگی است. بسیاری از جوامع در دورههایی از تاریخ خود دچار نوعی غفلت یا از خودبیگانگی میشوند؛ شرایطی که در آن اعتماد به نفس اجتماعی کاهش مییابد و جامعه تواناییهای درونی خود را کمتر میبیند. در چنین وضعیتی، ملتها اغلب در حاشیه تحولات تاریخی قرار میگیرند و نقش فعالی در سرنوشت خود ایفا نمیکنند. بعثت یک ملت زمانی رخ میدهد که این وضعیت تغییر کند و جامعه به نوعی خودآگاهی جدید دست یابد. مردم در چنین لحظهای احساس میکنند که میتوانند مسیر آینده خود را تعیین کنند و در برابر مشکلات و چالشها نقش فعال داشته باشند. این بیداری معمولاً با بازخوانی تاریخ، بازتعریف هویت و احیای ارزشهای بنیادین همراه است.
منظومه گفتمانی و فکری امام راحل (ره) و رهبر شهید انقلاب، ملتهای آگاه در سرتاسر دنیا را به سوی همین بازبینی و بازخوانی و خودآگاهی سوق میدهد. در نگاه امامین انقلاب اسلامی، ملتها باید به شناخت اصولی از زمانه خود و درک سمت درست تاریخ و نقش خود برسند. ملتها میبایست بدانند که هویت آنها صرفاً مجموعهای از نگرشها و ویژگیهای تاریخ گذشته نیست، بلکه سرمایهای برای ساخت آینده است. هنگامی که جامعهای به چنین درکی برسد، نگاه آن به خود و جهان تغییر میکند. احساس مسئولیت جمعی افزایش مییابد و نوعی همبستگی آگاهانه حول هویت اجتماعی شکل میگیرد که میتواند زمینهساز حرکتهای بزرگ تاریخی شود. نکته دوم، معطوف به مقوله معنابخشی به بعثت یک ملت است. خصلت بارز مکتب امامین انقلاب این است که به حرکتهای اجتماعی معنا و روح میبخشند. آنها به انسانها یادآوری میکنند که زندگی فردی و جمعی هدفی فراتر از منافع محدود دارد و میتواند در مسیر تحقق ارزشهایی چون عدالت، کرامت انسانی، مسئولیت اخلاقی و خدمت به دیگران قرار گیرد. چنین نگرشی، افق نگاه انسان را گستردهتر میکند و او را از محدود شدن در منافع فردی رها میسازد. اندیشههای حضرت امام خمینی (ره) و رهبر شهید انقلاب (ره) نوعی معیار دینی، اخلاقی و انسانی برای جهتدهی به حرکت اجتماعی فراهم میسازند. بدون چنین معیارهایی، حتی حرکتهای بزرگ نیز ممکن است در مسیرهای نادرست قرار گیرند. اما هنگامی که ارزشهایی دینی مانند عدالت و کرامت انسانی در مرکز اندیشههای اجتماعی قرار گیرد، حرکت جامعه میتواند سمتوسویی معنویتر و استوارتر پیدا کند.
نکته سوم، معطوف به گذار امامین انقلاب از نگاه جزیینگر و مقطعی به نگاهی آرمانی و آیندهنگر میباشد. تلاش بیوقفه آن دو بزرگوار در آگاهسازی و بصیرت ملت در ساخت آیندهای روشن بود. زمانی که اندیشههای بیدارگر به فرهنگ اجتماعی و رفتار جمعی تبدیل شوند، بعثت مردمی شکل میگیرد. بیتردید پایداری هر تحول اجتماعی به این بستگی دارد که تا چه اندازه به باور تودهها تبدیل شود و در ساختارهای فرهنگی جامعه ریشه بدواند. از سوی دیگر، بعثت یک ملت زمانی پایدار میماند که مردم خود را صاحب اصلی آن بدانند. احساس مسئولیت ملی، دینی و انقلابی، مشارکت جمعی و امید به آینده از عناصر مهم چنین فرآیندی هستند. هرچه این مشارکت گستردهتر باشد، حرکت اجتماعی نیز ریشهدارتر و ماندگارتر خواهد بود. چنین بعثتی فقط در یک جامعه کوچک محدود نمیماند، بلکه جهان را نیز تحت تأثیر خود قرار خواهد داد. حضرت امام خامنهای شهید (ره) در آخرین سخنرانی خود در سالگرد رحلت امام راحل (در خرداد 1404) به نکتهای کلیدی و مهم در خصوص ابعاد تأثیرگذاری جهانی اندیشه بنیانگذار جمهوری اسلامی اشاره فرمودند: “رهبر و پدیدآورندهی انقلاب اسلامی و معمار نظام اسلامی برآمدهی از آن انقلاب، مرد بزرگی است که امروز بعد از سی و چند سال از رحلت ایشان، حضور او در جهان همچنان محسوس است و تأثیر عظیم او و تأثیر انقلاب او را انسان در جهان امروز میتواند به وضوح مشاهده کند: نظم بینالمللی چندقطبی جهان، متأثر از انقلاب او است؛ افول قدرتهای بزرگ، متأثر از انقلاب او است؛ تنزل شدید جایگاه و نفوذ آمریکا در دنیا متأثر از انقلاب او است؛ نفرت عمومی از صهیونیسم متأثر از انقلاب او است؛ صراحت بسیاری از ملّتها، بخصوص جوانهایشان، در نفی ارزشهای غربی که امروز مشاهده میشود، متأثر از انقلاب او است.”
همانگونه که از آخرین فرمایشات حضرت امام خامنهای (ره) در توصیف عمق تأثیرگذاری اندیشههای امام راحل برمیآید، یک ملت با بعثت خود نهتنها مسیر تازهای برای آینده خود میگشاید، بلکه میتواند الهامبخش دیگران نیز باشد. بعثت ملت ایران را میتوان نقطه آشکارساز فرآیند بیداری و نوزایی در جهان امروز قلمداد کرد. فرآیندی که در آن نهتنها یک جامعه، بلکه یک ساختار جهانی از وضعیت انفعال به مرحله آگاهی، حرکت و خودباوری میرسد. اندیشههای متعالی امامین انقلاب اسلامی نقشه راه ما در رسیدن به این هدف مقدس خواهد بود. بدون تردید، تابآوری مردم و عدم اشتباه محاسباتی دولتمردان، رمز ماندگاری بعثت مردم و تحقق نتایج ارزشمند آن است. انشاءالله.
